Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια δέσμη πρωτοβουλιών που φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο λειτουργίας των χρηματοπιστωτικών αγορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στόχος είναι η υπέρβαση του χρόνιου κατακερματισμού και η μετάβαση από ένα σύνολο εθνικών αγορών σε μια πραγματικά ενιαία χρηματοπιστωτική αγορά, όπου οι αποταμιεύσεις και τα επενδυτικά κεφάλαια θα κυκλοφορούν ελεύθερα σε ολόκληρη την Ένωση.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η καλύτερη αξιοποίηση των ιδιωτικών κεφαλαίων είναι κρίσιμη για τη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής ανάπτυξης, της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, αλλά και για την ενίσχυση της άμυνας και της οικονομικής ασφάλειας της ΕΕ σε ένα ολοένα πιο αβέβαιο διεθνές περιβάλλον.
Όπως σημειώνει η Επίτροπος Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών και Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, Μαρία Λουΐς Αλμπουκέρκ, η μέχρι σήμερα ανεκτή πολυδιάσπαση των αγορών λειτουργεί ανασταλτικά για την ευρωπαϊκή οικονομία. Η πρωτοβουλία αυτή σηματοδοτεί, σύμφωνα με την ίδια, μια συνειδητή πολιτική επιλογή: την αντιμετώπιση της ολοκλήρωσης των αγορών κεφαλαίου όχι ως στενά τεχνικού ζητήματος, αλλά ως κεντρικού εργαλείου για την ευημερία και τη γεωοικονομική ισχύ της Ένωσης.
Το νομοθετικό πακέτο εστιάζει στην άρση εμποδίων σε τρεις βασικούς τομείς: τη διαπραγμάτευση, τις μετασυναλλακτικές υπηρεσίες (clearing και settlement) και τη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων. Μεταξύ των βασικών αλλαγών περιλαμβάνονται:
η θέσπιση νέου πλαισίου για Πανευρωπαϊκούς Διαχειριστές Αγορών (PEMO) σε ομίλους με παρουσία σε περισσότερα κράτη μέλη,
η ενίσχυση των καθεστώτων «διαβατηρίου» για ρυθμιζόμενες αγορές και κεντρικούς θεματοφύλακες τίτλων,
η απλοποίηση των διαδικασιών για τη διασυνοριακή διάθεση επενδυτικών προϊόντων, όπως ΟΣΕΚΑ και εναλλακτικά επενδυτικά ταμεία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, περίπου 10 τρισ. ευρώ αποταμιεύσεων των ευρωπαϊκών νοικοκυριών παραμένουν σήμερα σε τραπεζικές καταθέσεις χαμηλής απόδοσης, ενώ η συνολική κεφαλαιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων αντιστοιχεί στο 73% του ΑΕΠ, έναντι περίπου 270% στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η μείωση του κατακερματισμού και της κανονιστικής πολυπλοκότητας αναμένεται να αυξήσει τον ανταγωνισμό, να περιορίσει το κόστος χρηματοδότησης και να διευρύνει τις επιλογές επένδυσης για πολίτες και επιχειρήσεις, μικρές και μεγάλες, σε όλα τα κράτη μέλη.
Οι προτάσεις εισέρχονται πλέον στη διαδικασία διαπραγμάτευσης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η διατήρηση της συνοχής του πακέτου είναι κρίσιμη, ώστε να επιτευχθεί πραγματική ενοποίηση σε ολόκληρη την επενδυτική αλυσίδα.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και ακολουθεί τη σαφή πολιτική εντολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την άνοιξη του 2025, καθώς και την αντίστοιχη στήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το φθινόπωρο του ίδιου έτους.
Ανδρέας Μηλιώνης Δημοσιογράφος
Δημοσιεύτηκε στις 11 Δεκεμβρίου, 2025
