Η απόφαση για μετατροπή της Αγίας Σοφίας στην Τραπεζούντα είχε ληφθεί το 2013 και το μοναδικό οικοδόμημα που χρονολογείται από τον 13ο αιώνα, επί βασιλείας του Μανουήλ Α΄ Μεγάλου Κομνηνού στην Αυτοκρατορία της Τραπαζούντας, μεταβιβάστηκε από το υπουργείο Πολιτισμού στη Διεύθυνση Βακουφίων για να λειτουργήσει ως τέμενος.
Το 2018 άρχισαν εργασίες αποκατάστασης στο κτίριο, οι οποίες ολοκληρώθηκαν και, σύμφωνα με τα φιλικά προς την κυβέρνηση μέσα ενημέρωσης, στα αυριανά εγκαίνια θα δοθεί πανηγυρικός χαρακτήρας με την παρουσία του Τούρκου υπουργού Πολιτισμού, Μεχμέτ Νουρί Έρσοϊ. Θα διαβαστούν αποσπάσματα του Κορανιού, ενώ οι επισκέπτες θα ξεναγηθούν στο υπαίθριο μουσείο που έχει φτιαχτεί. Τα εγκαίνια γίνονται δύο ημέρες πριν την έναρξη της Γιορτής της Θησείας (Eid al-Adha, Κουρμπάν Μπαϊραμι), της δεύτερης μεγαλύτερης θρησκευτικής γιορτής των μουσουλμάνων, που φέτος είναι από τις 30 Ιουλίου έως τις 2 Αυγούστου.
Η Αγία Σοφία Τραπεζούντας, όπως και της Κωνσταντινούπολης, φημίζεται για τις μοναδικές της εικονογραφίες. Παρόμοιοι μηχανισμοί με παραβάν και κουρτίνες για να τις καλύψουν είχαν ήδη τοποθετηθεί από το 2013, όταν ο ναός έπαψε να είναι μουσείο και έγινε τζαμί, καθώς η προσωπογραφία απαγορεύεται στο σουνιτικό Ισλάμ.
Ανάλογη ήταν και η μοίρα της Αγίας Σοφίας της Νίκαιας που ανεγέρθηκε από τον Ιουστινιανό Α΄ τον 6ο μΧ αιώνα. Στην εκκλησία αυτή έλαβε χώρα η Ζ’ Οικουμενική Σύνοδος της Νίκαιας, το 787, προκειμένου να θέσει τέλος στην πρώτη περίοδο της Εικονομαχίας. Μετατράπηκε σε τζαμί το Νοέμβριο του 2011. Ήταν το πρώτο δείγμα που έδινε η κυβέρνηση Ερντογάν ότι θα προχωρούσε στην μετατροπή σε τεμένη εμβληματικών πρώην βυζαντινών εκκλησιών.
Την ίδια ημέρα με την Αγία Σοφία της Τραπεζούντας, ανοίγει εξ ολοκλήρου για το κοινό και η ιστορική Μονή της Παναγίας Σουμελά, στο όρος Μελά στην Ματσούκα της Τραπεζούντας. Προηγήθηκαν πέντε χρόνια εργασιών, αναστηλώσεων και παρεμβάσεων στους βράχους πάνω από το ιστορικό μνημείο. Σήμερα το μνημείο είναι προσβάσιμο μόνο μέχρι την πρώτη αυλή.
