Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι προχωρά στη δημιουργία ενός νέου ευρωπαϊκού μηχανισμού πληροφοριών, ο οποίος θα λειτουργεί υπό την άμεση εποπτεία της προέδρου της, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη συνολική προσπάθεια ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ασφάλειας και στη βελτίωση της αξιοποίησης των πληροφοριών που συλλέγονται από τις εθνικές υπηρεσίες των κρατών-μελών.
Το σχέδιο βρίσκεται ακόμη σε διαμορφωτικό στάδιο και δεν έχει παρουσιαστεί επίσημα στις 27 πρωτεύουσες. Ωστόσο, σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, αντανακλά τη μεταβαλλόμενη γεωπολιτική πραγματικότητα, όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τις συζητήσεις στις ΗΠΑ για μείωση της στήριξης προς την ευρωπαϊκή άμυνα. Στις Βρυξέλλες αυξάνεται η εκτίμηση ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από τρίτες χώρες για κρίσιμες πληροφορίες ασφαλείας.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο νέος μηχανισμός δεν φιλοδοξεί να αντικαταστήσει υπάρχουσες δομές, όπως αυτές της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), αλλά να λειτουργήσει συμπληρωματικά. Ο ρόλος του θα επικεντρώνεται στον καλύτερο συντονισμό, στην ανάλυση δεδομένων και στην υποστήριξη της διαμόρφωσης ευρωπαϊκών πολιτικών ασφάλειας, καθώς και σε εκπαιδευτικές δράσεις και προγράμματα κατάρτισης.
Παρά τις διαβεβαιώσεις της Επιτροπής, η πρωτοβουλία αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό σε ορισμένους διπλωματικούς κύκλους. Προηγούμενες απόπειρες δημιουργίας ενιαίων ευρωπαϊκών μηχανισμών πληροφοριών δεν είχαν προχωρήσει, ενώ καταγράφονται ανησυχίες για πιθανή επικάλυψη αρμοδιοτήτων και για την ισορροπία εξουσιών μεταξύ θεσμών και κρατών-μελών.
Υψηλόβαθμοι διπλωμάτες της ΕΕ εκφράζουν προβληματισμό για την εμφάνιση διπλών δομών στον τομέα της ασφάλειας και για τις πιθανές θεσμικές συγκρούσεις στις Βρυξέλλες. Ορισμένοι φοβούνται ότι η ενίσχυση του ρόλου της Επιτροπής στον τομέα των πληροφοριών μπορεί να περιορίσει τη διακριτική ευχέρεια ή την επιρροή των εθνικών υπηρεσιών. Όπως αναφέρουν οι Financial Times, αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αναμένεται να αντιμετωπίσουν με επιφυλακτικότητα την προοπτική μεταφοράς νέων αρμοδιοτήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ταυτόχρονα, ωστόσο, επισημαίνεται ότι οι υπάρχοντες μηχανισμοί δεν έχουν καταφέρει έως σήμερα να απαντήσουν επαρκώς σε σύγχρονες απειλές, όπως ο υβριδικός πόλεμος και οι οργανωμένες εκστρατείες αποσταθεροποίησης.
Παρότι το σχέδιο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, το πολιτικό στίγμα είναι ξεκάθαρο: η Κομισιόν επιχειρεί μια πιο κεντρική προσέγγιση στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Μετά πρωτοβουλίες όπως η δημιουργία ευρωπαϊκής «ακαδημίας ασφάλειας» και η ενίσχυση των αμυντικών εργαλείων της ΕΕ, ο νέος μηχανισμός πληροφοριών ενδέχεται να αποτελέσει ακόμη ένα βήμα προς μια πιο συνεκτική ευρωπαϊκή ένωση ασφάλειας.
Ανδρέας Μηλιώνης Δημοσιογράφος
Δημοσιεύτηκε στις 23 Δεκεμβρίου, 2025
